Jakie normy regulują instalacje chłodnicze w Polsce?

Firmy prowadzące instalacje chłodnicze przemysłowe muszą spełniać jednocześnie kilka reżimów prawnych: unijną dyrektywę ciśnieniową, normy bezpieczeństwa oraz krajowy dozór techniczny. Każdy z tych wymogów obejmuje inny etap życia urządzenia, od projektu i doboru materiałów, przez oznakowanie CE, aż po okresowe przeglądy zbiorników w trakcie eksploatacji. Poniżej przedstawiono, które przepisy faktycznie decydują o zgodności takich instalacji z prawem i czego wymagają od użytkownika.

Instalacje chłodnicze przemysłowe a Dyrektywa Ciśnieniowa PED

Instalacje chłodnicze wykorzystywane w zakładach produkcyjnych pracują pod ciśnieniem i często zawierają czynniki zagrażające ludziom oraz środowisku, dlatego ich budowa i eksploatacja podlegają ścisłym regulacjom. Normy techniczne określają wymagania dotyczące konstrukcji, materiałów, badań oraz odbiorów, jakim muszą odpowiadać instalacje chłodnicze przemysłowe. Część tych przepisów ma charakter europejski, a część krajowy.

Dyrektywa Ciśnieniowa PED (2014/68/UE) obejmuje zbiorniki ciśnieniowe, rurociągi oraz inne elementy pracujące pod ciśnieniem wyższym niż 0,5 bara, a więc większość urządzeń stosowanych w chłodnictwie przemysłowym. Klasyfikuje je do odpowiedniej kategorii ryzyka na podstawie ciśnienia, objętości oraz rodzaju przechowywanego czynnika, co decyduje o zakresie wymaganych badań i procedur oceny zgodności. Producent musi wykazać, że zbiornik został wykonany z materiałów mających odpowiednie certyfikaty oraz że przeszedł próby ciśnieniowe przed oznakowaniem CE.

Normy PN-EN dotyczące bezpieczeństwa instalacji chłodniczych

Najważniejszym dokumentem opisującym wymagania bezpieczeństwa jest norma PN-EN 378, która obejmuje projektowanie, montaż oraz eksploatację instalacji chłodniczych i pomp ciepła. Dzieli czynniki chłodnicze na grupy zależnie od toksyczności i palności, a na tej podstawie określa wymagania wobec maszynowni, wentylacji oraz systemów wykrywania wycieków. W praktyce przedsiębiorstwo musi sięgnąć po kilka dokumentów naraz, ponieważ każdy z nich reguluje inny etap życia instalacji.

Zestawienie porządkuje etapy, w których poszczególne przepisy mają zastosowanie, od projektu po cykliczne przeglądy w trakcie eksploatacji.

Dozór techniczny i odbiory zbiorników ciśnieniowych

Zbiorniki ciśnieniowe wchodzące w skład instalacji chłodniczych podlegają w Polsce dozorowi technicznemu sprawowanemu przez Urząd Dozoru Technicznego. Przed oddaniem do użytku UDT sprawdza dokumentację techniczną, certyfikaty materiałowe oraz wyniki badań nieniszczących, takich jak badania ultradźwiękowe i radiograficzne spawów. Kolejnym etapem są próby ciśnieniowe i testy szczelności potwierdzające parametry pracy deklarowane przez producenta. Po uruchomieniu instalacji urząd prowadzi okresowe badania, a ich częstotliwość zależy od kategorii zbiornika i rodzaju przechowywanego medium. Bez pozytywnego odbioru UDT zbiornik nie może zostać włączony do eksploatacji.

Zgodność z normami w instalacjach chłodniczych przemysłowych: podsumowanie

Żaden z opisanych dokumentów nie zastępuje innych, ponieważ każdy obejmuje inny fragment procesu. PED dotyczy samego urządzenia, norma PN-EN 378 bezpieczeństwa czynnika chłodniczego, a dozór techniczny kontroli w trakcie eksploatacji. Instalacje chłodnicze przemysłowe uznaje się za zgodne z prawem tylko wtedy, gdy spełniają te wymagania jednocześnie, a nie wybrany fragment przepisów. Dokumentację techniczną, certyfikaty materiałowe oraz protokoły z badań trzeba przechowywać przez cały okres eksploatacji, bo UDT weryfikuje je przy każdym kolejnym przeglądzie. GRUPA BOBREK sp. z o.o., działająca pod marką PMN BOBREK Oddz. BEPIS (bepis.pl), zajmuje się amoniakalnymi instalacjami chłodniczymi: od projektu i doboru zbiorników ciśnieniowych, przez montaż, po uruchomienie i serwis zgodnie z wymaganiami Urzędu Dozoru Technicznego.